Spawanie na budowie w Niemczech - czy potrzebne jest Freistellungsbescheinigung?
Autorka: dr Katarzyna Styrna-Bartman LL.M. – radca prawny, specjalistka w zakresie prawa delegowania pracowników do Niemiec i reprezentowania firm delegujących w sporach z niemieckimi firmami. Autorka bloga bartmanlegalupdates.com.
Spis treści:
- Czy spawanie jest usługą budowlaną?
- Branża metalowa a Baubetriebe-Verordnung
- Co w sytuacji, gdy umowa obejmuje różne prace?
- Czy każdy podwykonawca musi mieć własną Freistellungsbescheinigung?
- Co sprawdzić przed rozliczeniem prac spawalniczych?
Wiele firm świadczących usługi za granicą wie, że delegując pracowników, powinny spełniać wymogi nie tylko prawa polskiego, ale również państwa, na którego terytorium zamierzają wykonywać prace. W przypadku delegowania do Niemiec istotne są więc również wymogi prawa niemieckiego. Sama świadomość konieczności stosowania przepisów innego państwa jest już połową sukcesu, gdyż mobilizuje do szukania informacji na ten temat.
Gorzej, gdy dojdziemy do wniosku albo ktoś nas błędnie - choć nie zakładam złej wiary - poinformuje, że do wyjazdu wystarczy zaświadczenie A1 i prawidłowe opisanie faktury.
To usypia czujność. Niestety, jak pokazuje praktyka, uchybienia potrafią ujawnić się w najmniej spodziewanych okolicznościach. Ostatnio pisałam na blogu o historii, w której brak zaświadczenia A1 wyszedł na jaw przy okazji wizyty delegowanego zleceniobiorcy u lekarza w Niemczech.
A kiedy może okazać się, że firma nie uzyskała Freistellungsbescheinigung, czyli zaświadczenia pozwalającego odstąpić od potrącenia niemieckiego podatku od usług budowlanych?
Na przykład podczas kontroli podatkowej niemieckiego kontrahenta polskiej firmy. Weryfikując rozliczenia, niemieckie organy podatkowe mogą dojść jak po nitce do kłębka do ustalenia, że polski wykonawca, a być może również jego podwykonawcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, nigdy nie przedstawili takich zaświadczeń. Wówczas pojawia się pytanie, czy przy wypłacie wynagrodzenia należało potrącić Bauabzugsteuer.
Czasami przyczyną jest brak wiedzy, czasami przekonanie, że skoro firma wykonuje „tylko spawanie”, to przepisy budowlane jej nie dotyczą.
Jeżeli firma chce działać zgodnie z niemieckimi przepisami, ale nie wie, czy wykonywane przez nią usługi wymagają rozliczenia Bauabzugsteuer i czy powinna uzyskać Freistellungsbescheinigung, ten artykuł jest właśnie dla niej.
Dzisiaj więcej o usługach spawalniczych. A konkretnie o tym, kiedy spawanie może być usługą budowlaną w rozumieniu niemieckich przepisów podatkowych i jakie konsekwencje wynikają z tego dla polskiego wykonawcy oraz jego podwykonawców.
Czy spawanie jest usługą budowlaną?
Zacznijmy od pytania, czy spawania jest usługą budowlaną. Jak to zwykle w prawie… to zależy… Nie każde spawanie będzie usługą budowlaną. Inaczej należy ocenić wykonanie części ruchomej maszyny, a inaczej spawanie połączeń stalowej konstrukcji powstającej hali.
Zgodnie z § 48 ust. 1 zd. 3 niemieckiej ustawy o podatku dochodowym - Einkommensteuergesetz (dalej: EStG) - usługami budowlanymi są świadczenia służące wykonaniu, naprawie, utrzymaniu, zmianie lub usunięciu obiektu budowlanego.
W piśmie z 19 lipca 2022 r. Federalne Ministerstwo Finansów, czyli BMF, wyjaśnia, że istotne jest bezpośrednie oddziaływanie prac na substancję obiektu. Samo pojęcie obiektu budowlanego (Bauwerk) należy rozumieć szeroko. Nie obejmuje ono wyłącznie budynków, lecz może dotyczyć także innych konstrukcji i instalacji.
Jeżeli zatem przedsiębiorca spawa elementy w ramach wykonywania lub montażu konstrukcji stanowiącej część obiektu budowlanego, istnieją podstawy do uznania jego usług za Bauleistungen.
Przykładem może być podwykonawca, który na budowie w Niemczech wykonuje połączenia spawane elementów konstrukcji nośnej hali. Jego praca jest etapem wykonania konstrukcji obiektu. Określenie na fakturze „usługi spawalnicze” nie zmienia charakteru tych prac.
Samo wykonywanie prac na terenie budowy nie przesądza jednak o ich kwalifikacji. Trzeba ustalić, czego dotyczą spawane elementy i co dokładnie ma wykonać dany podwykonawca.
Branża metalowa a Baubetriebe-Verordnung
Wątpliwości może budzić również treść niemieckiego rozporządzenia Baubetriebe-Verordnung.
W § 2 pkt 13 wymieniono przedsiębiorstwa zajmujące się konstrukcjami stalowymi, żelaznymi, metalowymi i z metali lekkich. Przepis znajduje się w części dotyczącej przedsiębiorstw wyłączonych ze wsparcia zimowego - Winterbauförderung.
Czy oznacza to, że branża metalowa nie podlega Bauabzugsteuer?
Nie. Wyłączenie z systemu wsparcia zimowego nie jest wyłączeniem z obowiązku potrącania podatku od usług budowlanych.
Rozróżnienie to wynika z wyjaśnień BMF i zostało przypomniane w urzędowym informatorze „Merkblatt zum Steuerabzug bei Bauleistungen” w wersji z kwietnia 2025 r. Nadal konieczna jest ocena, czy konkretne prace służą wykonaniu, naprawie, utrzymaniu, zmianie lub usunięciu obiektu budowlanego.
Nie wystarczy więc sprawdzić, do jakiej branży należy firma. Trzeba przyjrzeć się wykonywanej przez nią usłudze.
Niemieckie przepisy posługują się szeroką definicją usług budowlanych oraz wymagającym interpretacji pojęciem obiektu budowlanego. Katalog zawarty w Baubetriebe-Verordnung pomaga w ocenie, ale nie daje prostej odpowiedzi na każdy przypadek. Stąd tak wiele wątpliwości, które prace podlegają tym regulacjom, a które nie.
Co w sytuacji, gdy umowa obejmuje różne prace?
Zakres zlecenia nie zawsze ogranicza się do samego spawania. Podwykonawca może odpowiadać również za przygotowanie elementów, transport czy montaż.
W takim przypadku znaczenie ma pkt 12 pisma BMF z 19 lipca 2022 r. Jeżeli w ramach jednej umowy wykonywane są różne świadczenia, należy ustalić, które z nich jest dominujące i nadaje charakter całej umowie. Świadczenia pomocnicze co do zasady dzielą los świadczenia głównego.
Ocenie podlega jednak umowa konkretnego podwykonawcy i rzeczywisty zakres wykonywanych przez niego prac. Sam fakt, że jego zleceniodawca realizuje kontrakt budowlany, nie oznacza automatycznie, że każda zamówiona przez niego usługa również ma charakter budowlany.
Czy każdy podwykonawca musi mieć własną Freistellungsbescheinigung?
Jeżeli usługi podwykonawcy podlegają przepisom o Bauabzugsteuer, jego zleceniodawca powinien co do zasady potrącić 15% należności i odprowadzić tę kwotę do właściwego niemieckiego Finanzamt.
Od potrącenia można odstąpić przede wszystkim wtedy, gdy podwykonawca przedstawi Freistellungsbescheinigung ważną w dniu płatności i obejmującą dane świadczenie. Możliwe są również ustawowe wyłączenia, w szczególności związane z rocznym progiem wartości usług.
Freistellungsbescheinigung firmy zlecającej prace nie obejmuje jej podwykonawców.
Jeżeli polska firma wykonuje konstrukcję w Niemczech i korzysta z usług kilku polskich JDG, trzeba oddzielnie ocenić rozliczenie firmy z jej klientem oraz rozliczenia z każdym podwykonawcą.
Polska siedziba obu stron nie wyłącza stosowania tych przepisów do usług budowlanych wykonywanych w Niemczech.
W praktyce często mówi się przy tym o „obowiązku posiadania Freistellung”. Prawnie wymaga to doprecyzowania. Przepisy nie ustanawiają bezwzględnego obowiązku uzyskania zaświadczenia przez każdego wykonawcę usług budowlanych. Jest to dokument, który pozwala zleceniodawcy odstąpić od potrącenia Bauabzugsteuer.
Brak zaświadczenia może więc oznaczać, że podwykonawca otrzyma wynagrodzenie pomniejszone o potrącony podatek, a jego zleceniodawca będzie zobowiązany do rozliczenia tego podatku z Finanzamt. Zaniechanie wymaganego potrącenia może natomiast prowadzić do odpowiedzialności zleceniodawcy.
Dlatego kwestię Freistellungsbescheinigung warto wyjaśnić przed pierwszą płatnością, również zaliczkową.
Co sprawdzić przed rozliczeniem prac spawalniczych?
Przed wypłatą wynagrodzenia warto ustalić:
- czego dotyczą spawane elementy i czy tworzą konstrukcję obiektu;
- jaki zakres prac wynika z umowy i jak jest ona faktycznie wykonywana;
- czy podwykonawca przedstawił własną Freistellungsbescheinigung;
- czy zaświadczenie jest ważne na dzień płatności i obejmuje dane prace;
- czy w razie braku zaświadczenia znajduje zastosowanie ustawowe wyłączenie z potrącenia.
W przypadku konstrukcji metalowych najwięcej zależy od rzeczywistego przedmiotu prac. Ogólny opis „spawanie” może być niewystarczający zarówno do oceny obowiązków podatkowych, jak i do ich późniejszego wyjaśnienia przed urzędem.
Jeżeli Państwa firma wykonuje konstrukcje metalowe w Niemczech lub korzysta z usług podwykonawców prowadzących JDG, warto zweryfikować zakres umów i zasady rozliczeń przed dokonaniem płatności. Pozwala to ustalić, od kogo należy uzyskać Freistellungsbescheinigung i kiedy powstaje obowiązek potrącenia podatku.
W razie zainteresowania powyższą tematyką, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią lub udziału w szkoleniach organizowanych przez naszą Kancelarię.
Więcej informacji na temat aktualnych szkoleń znajdziecie Państwo w zakładce „Szkolenia”.
O mnie
Dr Katarzyna Styrna-Bartman, LL.M. jest radcą prawnym w BLU Kancelarii Prawnej we Wrocławiu oraz autorką bloga bartmanlegalupdates.com, na którym w przystępny i praktyczny sposób analizuje zagadnienia związane z delegowaniem pracowników, europejskim prawem pracy, międzynarodowym prawem podatkowym oraz prawnymi aspektami działalności gospodarczej prowadzonej pomiędzy Polską a Niemcami.
Posiada niemiecki doktorat z prawa uzyskany na Uniwersytecie w Ratyzbonie (Universität Regensburg). Dzięki temu łączy znajomość polskiego i niemieckiego systemu prawnego z praktycznym doświadczeniem w obsłudze przedsiębiorców prowadzących działalność transgraniczną.
Specjalizuje się w doradztwie dla firm działających na rynku niemieckim – w szczególności w sprawach dotyczących delegowania pracowników, obowiązków podatkowych, sporów z niemieckimi kontrahentami oraz przygotowywania i opiniowania umów handlowych w relacjach międzynarodowych.
Na co dzień wspiera przedsiębiorców w analizie modeli prowadzenia działalności w Niemczech, w tym w szczególności w zakresie prawidłowego delegowania pracowników, obowiązków rejestracyjnych oraz relacji z niemieckimi organami administracji.
„Nie piszę o przepisach dla samych przepisów – piszę po to, aby pomóc przedsiębiorcom zrozumieć ich konsekwencje w praktyce.”
W jakich sprawach najczęściej pomagamy przedsiębiorcom
Wsparcie kancelarii najczęściej dotyczy sytuacji takich jak:
- kontrola Zoll w firmie delegującej pracowników do Niemiec,
- pisma z niemieckich urzędów dotyczące delegowania pracowników lub wynagrodzenia minimalnego,
- analiza modeli współpracy z niemieckimi kontrahentami (outsourcing usług czy praca tymczasowa),
- spory z niemieckimi kontrahentami,
- analiza obowiązków podatkowych związanych z działalnością prowadzoną w Niemczech,
- postępowania prowadzone przez niemieckie organy po kontroli.
W takich sytuacjach kluczowe znaczenie ma szybka analiza problemu oraz właściwa strategia działania.
Współpraca międzynarodowa
BLU Kancelaria Prawna współpracuje również z prawnikami z Niemiec oraz doradcami podatkowymi z Polski i Niemiec, co pozwala na kompleksowe wsparcie przedsiębiorców prowadzących działalność transgraniczną.
Jeżeli prowadzisz działalność na rynku niemieckim lub planujesz delegowanie pracowników do Niemiec i potrzebujesz wsparcia prawnego w tym zakresie, zapraszam do kontaktu: .
