Niemiecki kontrahent ogłosił upadłość - co zrobić z towarem i niezapłaconą należnością?

Autorka: dr Katarzyna Styrna-Bartman LL.M. – radca prawny, specjalistka w zakresie prawa delegowania pracowników do Niemiec i reprezentowania firm delegujących w sporach z niemieckimi firmami. Autorka bloga bartmanlegalupdates.com.

Spis treści:

1. Upadłość niemieckiego kontrahenta – co dzieje się z niewykonaną umową?
2. Study case - co z materiałami przygotowanymi dla niemieckiego kontrahenta?
3. Towar w magazynie - czy można go sprzedać innemu klientowi?
4. Co, jeżeli syndyk chce wykonać umowę?
5. Stanowisko niemieckiego syndyka – dlaczego warto je uzyskać na piśmie?
6. Checklista

Nie raz zdarza się, że nasi Klienci, będący przedsiębiorcami, współpracują z niemieckimi kontrahentami, którzy przestają regulować należności, a następnie ogłaszają upadłość.

W takiej sytuacji nasi Klienci pozostają nie tylko z nieopłaconymi fakturami, ale często również z towarem, który został zakupiony lub przygotowany z myślą o realizacji konkretnego zlecenia dla tego kontrahenta.

Postępowanie upadłościowe może trwać długo, a jego wynik i termin odzyskania należności pozostają niepewne.

 W tym czasie przedsiębiorca jest zmuszony przechowywać towar, który nie został odebrany przez kontrahenta i który w praktyce nie generuje żadnego przychodu, a jednocześnie wiąże się z kosztami magazynowania i zamrożeniem kapitału.

W związku z tym pojawia się pytanie, czy w takiej sytuacji przedsiębiorca może podjąć działania pozwalające ograniczyć poniesione straty? Czy trzeba czekać na zakończenie niemieckiego postępowania upadłościowego?

Niekoniecznie.

W wielu przypadkach kluczowe znaczenie będą miały przepisy niemieckiej ustawy Insolvenzordnung (InsO), w szczególności § 103 oraz § 47 InsO.

Upadłość niemieckiego kontrahenta – co dzieje się z niewykonaną umową?

Zgodnie z § 103 InsO, jeżeli w chwili otwarcia postępowania upadłościowego umowa wzajemna nie została jeszcze w całości wykonana przez żadną ze stron, Insolvenzverwalter, czyli niemiecki syndyk, może zdecydować o jej dalszej realizacji.

Jeżeli podejmie taką decyzję, druga strona jest zobowiązana do wykonania swojego świadczenia.

Jeżeli natomiast syndyk odmówi wykonania umowy, kontrahent upadłego może dochodzić roszczenia z tytułu niewykonania umowy co do zasady wyłącznie jako wierzyciel upadłościowy.

Co istotne, druga strona może wezwać syndyka do zajęcia stanowiska w sprawie wykonania umowy.

Dlatego w praktyce nie zawsze warto biernie czekać na rozwój sytuacji

Study case - co z materiałami przygotowanymi dla niemieckiego kontrahenta?

Polska spółka świadcząca usługi związane z konstruowaniem dachów przez dłuższy czas współpracowała z niemieckim kontrahentem.

Za wykonane usługi wystawiała faktury, jednak kontrahent z czasem przestał regulować należności. W efekcie po stronie polskiej spółki powstała znaczna wierzytelność, którą zgłosiła w niemieckim postępowaniu upadłościowym.

Problem pojawił się również w odniesieniu do materiałów i elementów przygotowanych dla niemieckiego kontrahenta, które w chwili otwarcia postępowania nadal znajdowały się w magazynie polskiej spółki.

Firma chciała odzyskać możliwość swobodnego dysponowania nimi i wykorzystać je przy realizacji zamówień dla innych klientów.

W takiej sytuacji konieczne było ustalenie kilku podstawowych kwestii.

• Po pierwsze, czy umowy pozostawały niewykonane w rozumieniu § 103 InsO.
• Po drugie, czy własność materiałów przeszła na niemieckiego kontrahenta.
• Po trzecie, czy po stronie polskiej spółki istnieje prawo pozwalające na wyłączenie konkretnych przedmiotów z masy upadłości.
• Po czwarte, jakie stanowisko w odniesieniu do niewykonanych umów zajmie niemiecki syndyk.

Jeżeli syndyk odmówiłby wykonania umów, możliwe byłoby rozważenie skorzystania z prawa do wyłączenia ich z masy upadłości na podstawie § 47 InsO i dalszego dysponowania nimi, w tym wykorzystania przy realizacji zamówień dla innych klientów.

Warto zapamiętać, że samo otwarcie postępowania upadłościowego nie przesądza jeszcze automatycznie o losie wszystkich niewykonanych kontraktów.

Towar w magazynie - czy można go sprzedać innemu klientowi?

To jedno z najważniejszych pytań w praktyce.

Samo ogłoszenie upadłości niemieckiego kontrahenta nie oznacza, że każdy towar związany z tym kontrahentem staje się automatycznie składnikiem masy upadłości.

Kluczowe jest ustalenie, kto był właścicielem towaru w chwili otwarcia postępowania upadłościowego i czy własność towaru rzeczywiście przeszła na niemieckiego kontrahenta. Jeżeli do przeniesienia własności nie doszło, może pojawić się możliwość powołania się na prawo do wyłączenia przedmiotu z masy upadłości (niem. Aussonderungsrecht), o którym mowa w § 47 InsO.

W praktyce oznaczałoby to, że towar nie powinien być traktowany jako składnik masy upadłości, lecz pozostawałby własnością kontrahenta upadłego. Po odpowiednim uregulowaniu sytuacji w postępowaniu upadłościowym właściciel mógłby zatem odzyskać możliwość swobodnego dysponowania towarem, w tym jego sprzedaży innemu klientowi.

Co, jeżeli syndyk chce wykonać umowę?

Jeżeli syndyk skorzysta z prawa przewidzianego w § 103 InsO i zażąda wykonania umowy, przedsiębiorca może być zobowiązany do wykonania pozostałej części świadczenia, np. dostarczenia wyprodukowanego towaru.

Jeżeli syndyk zdecyduje się na wykonanie umowy, powinien co do zasady zapłacić 100% otwartych wierzytelności, co w praktyce zazwyczaj funkcjonuje prawidłowo. Jedynie w przypadku, gdy później wystąpi niewystarczalność masy upadłościowej, tj., gdy zobowiązania masy upadłości przewyższają wartość dostępnego majątku, może dojść do częściowego niewypłacenia należności.

Stanowisko niemieckiego syndyka – dlaczego warto je uzyskać na piśmie?

Jeżeli syndyk chce kontynuowania umowy, warto uzyskać od niego jednoznaczne pisemne stanowisko, że korzysta z prawa wyboru przewidzianego w § 103 InsO i żąda wykonania konkretnej umowy.

Dobrym rozwiązaniem jest zatem zweryfikowanie stanowiska syndyka poprzez formalne zwrócenie się do niego o opinię w przedmiocie wykonania umowy, stosownie do § 103 InsO. Należy przy tym mieć na uwadze, że dla zastosowania mechanizmu przewidzianego w § 103 InsO kluczowe znaczenie ma stan faktyczny istniejący w chwili otwarcia postępowania upadłościowego.

Syndyk powinien dokonać zapłaty niezwłocznie po dostarczeniu towaru, przy czym nie jest zobowiązany do dokonania płatności z góry (jest to ewentualnie kwestia negocjacji).

Upadłość niemieckiego kontrahenta nie oznacza automatycznie, że przedsiębiorca musi pozostawić towar w magazynie i czekać na zakończenie postępowania.

W pierwszej kolejności należy ustalić status własności towaru oraz charakter poszczególnych należności.

Jeżeli umowa pozostawała niewykonana przez obie strony, znaczenie może mieć § 103 InsO. Syndyk może zdecydować się na wykonanie umowy albo odmówić jej wykonania. W przypadku odmowy roszczenie z tytułu niewykonania umowy podlega co do zasady zasadom dotyczącym wierzytelności upadłościowych.

Jeżeli natomiast towar nadal stanowi własność polskiego przedsiębiorcy, może pojawić się możliwość jego wyłączenia z masy upadłości na podstawie § 47 InsO.

✅Checklista - niemiecki kontrahent ogłosił upadłość

Jeżeli niemiecki kontrahent przestał płacić i został objęty postępowaniem upadłościowym, warto w pierwszej kolejności:

• ustalić datę otwarcia postępowania upadłościowego
• zebrać wszystkie umowy i zamówienia związane z kontrahentem
• ustalić, które umowy były niewykonane lub niewykonane w całości
• sporządzić zestawienie wszystkich niezapłaconych faktur
• ustalić, kiedy powstały poszczególne należności
• sporządzić listę towarów i materiałów znajdujących się jeszcze u przedsiębiorcy
• ustalić, kto jest właścicielem poszczególnych towarów
• sprawdzić, czy istnieje podstawa do wyłączenia towaru z masy upadłości na podstawie § 47 InsO
• zwrócić się do Insolvenzverwalter o stanowisko w sprawie wykonania niewykonanej umowy
• ustalić, które należności należy zgłosić jako wierzytelności upadłościowe
• nie sprzedawać ani nie wydawać towaru bez wcześniejszego ustalenia jego statusu prawnego

W razie zainteresowania powyższą tematyką, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią lub udziału w szkoleniach organizowanych przez naszą Kancelarię.

Więcej informacji na temat aktualnych szkoleń znajdziecie Państwo w zakładce „Szkolenia”.

O mnie

Dr Katarzyna Styrna-Bartman, LL.M. jest radcą prawnym w BLU Kancelarii Prawnej we Wrocławiu oraz autorką bloga bartmanlegalupdates.com, na którym w przystępny i praktyczny sposób analizuje zagadnienia związane z delegowaniem pracowników, europejskim prawem pracy, międzynarodowym prawem podatkowym oraz prawnymi aspektami działalności gospodarczej prowadzonej pomiędzy Polską a Niemcami.

Posiada niemiecki doktorat z prawa uzyskany na Uniwersytecie w Ratyzbonie (Universität Regensburg). Dzięki temu łączy znajomość polskiego i niemieckiego systemu prawnego z praktycznym doświadczeniem w obsłudze przedsiębiorców prowadzących działalność transgraniczną.

Specjalizuje się w doradztwie dla firm działających na rynku niemieckim – w szczególności w sprawach dotyczących delegowania pracowników, obowiązków podatkowych, sporów z niemieckimi kontrahentami oraz przygotowywania i opiniowania umów handlowych w relacjach międzynarodowych.

Na co dzień wspiera przedsiębiorców w analizie modeli prowadzenia działalności w Niemczech, w tym w szczególności w zakresie prawidłowego delegowania pracowników, obowiązków rejestracyjnych oraz relacji z niemieckimi organami administracji.

„Nie piszę o przepisach dla samych przepisów – piszę po to, aby pomóc przedsiębiorcom zrozumieć ich konsekwencje w praktyce.”

W jakich sprawach najczęściej pomagamy przedsiębiorcom

Wsparcie kancelarii najczęściej dotyczy sytuacji takich jak:

• kontrola Zoll w firmie delegującej pracowników do Niemiec,
• pisma z niemieckich urzędów dotyczące delegowania pracowników lub wynagrodzenia minimalnego,
• analiza modeli współpracy z niemieckimi kontrahentami (outsourcing usług czy praca tymczasowa),
• spory z niemieckimi kontrahentami,
• analiza obowiązków podatkowych związanych z działalnością prowadzoną w Niemczech,
• postępowania prowadzone przez niemieckie organy po kontroli.

W takich sytuacjach kluczowe znaczenie ma szybka analiza problemu oraz właściwa strategia działania.

Współpraca międzynarodowa

BLU Kancelaria Prawna współpracuje również z prawnikami z Niemiec oraz doradcami podatkowymi z Polski i Niemiec, co pozwala na kompleksowe wsparcie przedsiębiorców prowadzących działalność transgraniczną.

Jeżeli prowadzisz działalność na rynku niemieckim lub planujesz delegowanie pracowników do Niemiec i potrzebujesz wsparcia prawnego w tym zakresie, zapraszam do kontaktu: .📩