Niemiecki kontrahent ogłosił upadłość - co zrobić z towarem i niezapłaconą należnością?

Autorka: dr Katarzyna Styrna-Bartman LL.M. – radca prawny, specjalistka w zakresie prawa delegowania pracowników do Niemiec i reprezentowania firm delegujących w sporach z niemieckimi firmami. Autorka bloga bartmanlegalupdates.com, Hanna Ursel - aplikantka radcowska.

Spis treści:

1. Upadłość niemieckiego kontrahenta – co dzieje się z niewykonaną umową?
2. Study case - co z materiałami przygotowanymi dla niemieckiego kontrahenta?
3. Towar w magazynie - czy można go sprzedać innemu klientowi?
4. Co, jeżeli syndyk chce wykonać umowę?
5. Stanowisko niemieckiego syndyka – dlaczego warto je uzyskać na piśmie?
6. Checklista

Zdarza się, że nasi Klienci, będący przedsiębiorcami, współpracują z niemieckimi kontrahentami, którzy przestają regulować należności, a następnie ogłaszają upadłość.

W takiej sytuacji nasi Klienci pozostają nie tylko z nieopłaconymi fakturami, ale często również z towarem, który został zakupiony lub przygotowany z myślą o realizacji konkretnego zlecenia dla tego kontrahenta.

Postępowanie upadłościowe może trwać długo, a jego wynik i termin odzyskania należności pozostają niepewne.

 W tym czasie przedsiębiorca jest zmuszony przechowywać towar, który nie został odebrany przez kontrahenta i który w praktyce nie generuje żadnego przychodu, a jednocześnie wiąże się z kosztami magazynowania i zamrożeniem kapitału.

W związku z tym pojawia się pytanie, czy w takiej sytuacji przedsiębiorca może podjąć działania pozwalające ograniczyć poniesione straty? Czy trzeba czekać na zakończenie niemieckiego postępowania upadłościowego?

Niekoniecznie.

W wielu przypadkach kluczowe znaczenie będą miały przepisy niemieckiej ustawy Insolvenzordnung (InsO), w szczególności § 103 oraz § 47 InsO.

Upadłość niemieckiego kontrahenta – co dzieje się z niewykonaną umową?

Zgodnie z § 103 InsO, jeżeli w chwili otwarcia postępowania upadłościowego umowa wzajemna nie została jeszcze w całości wykonana przez żadną ze stron, Insolvenzverwalter, czyli niemiecki syndyk, może zdecydować o jej dalszej realizacji.

Jeżeli podejmie taką decyzję, druga strona jest zobowiązana do wykonania swojego świadczenia.

Jeżeli natomiast syndyk odmówi wykonania umowy, kontrahent upadłego może dochodzić roszczenia z tytułu niewykonania umowy co do zasady wyłącznie jako wierzyciel upadłościowy.

Co istotne, druga strona może wezwać syndyka do zajęcia stanowiska w sprawie wykonania umowy.

Dlatego w praktyce nie zawsze warto biernie czekać na rozwój sytuacji

Study case - co z materiałami przygotowanymi dla niemieckiego kontrahenta?

Polska spółka świadcząca usługi związane z konstruowaniem dachów przez dłuższy czas współpracowała z niemieckim kontrahentem.

Za wykonane usługi wystawiała faktury, jednak kontrahent z czasem przestał regulować należności. W efekcie po stronie polskiej spółki powstała znaczna wierzytelność, którą zgłosiła w niemieckim postępowaniu upadłościowym.

Problem pojawił się również w odniesieniu do materiałów i elementów przygotowanych dla niemieckiego kontrahenta, które w chwili otwarcia postępowania nadal znajdowały się w magazynie polskiej spółki.

Firma chciała odzyskać możliwość swobodnego dysponowania nimi i wykorzystać je przy realizacji zamówień dla innych klientów.

W takiej sytuacji konieczne było ustalenie kilku podstawowych kwestii.

• Po pierwsze, czy umowy pozostawały niewykonane w rozumieniu § 103 InsO.
• Po drugie, czy własność materiałów przeszła na niemieckiego kontrahenta.
• Po trzecie, czy po stronie polskiej spółki istnieje prawo pozwalające na wyłączenie konkretnych przedmiotów z masy upadłości.
• Po czwarte, jakie stanowisko w odniesieniu do niewykonanych umów zajmie niemiecki syndyk.

Jeżeli syndyk odmówiłby wykonania umów, możliwe byłoby rozważenie skorzystania z prawa do wyłączenia ich z masy upadłości na podstawie § 47 InsO i dalszego dysponowania nimi, w tym wykorzystania przy realizacji zamówień dla innych klientów.

Warto zapamiętać, że samo otwarcie postępowania upadłościowego nie przesądza jeszcze automatycznie o losie wszystkich niewykonanych kontraktów.

Towar w magazynie - czy można go sprzedać innemu klientowi?

To jedno z najważniejszych pytań w praktyce.

Samo ogłoszenie upadłości niemieckiego kontrahenta nie oznacza, że każdy towar związany z tym kontrahentem staje się automatycznie składnikiem masy upadłości.

Kluczowe jest ustalenie, kto był właścicielem towaru w chwili otwarcia postępowania upadłościowego i czy własność towaru rzeczywiście przeszła na niemieckiego kontrahenta. Jeżeli do przeniesienia własności nie doszło, może pojawić się możliwość powołania się na prawo do wyłączenia przedmiotu z masy upadłości (niem. Aussonderungsrecht), o którym mowa w § 47 InsO.

W praktyce oznaczałoby to, że towar nie powinien być traktowany jako składnik masy upadłości, lecz pozostawałby własnością kontrahenta upadłego. Po odpowiednim uregulowaniu sytuacji w postępowaniu upadłościowym właściciel mógłby zatem odzyskać możliwość swobodnego dysponowania towarem, w tym jego sprzedaży innemu klientowi.

Co, jeżeli syndyk chce wykonać umowę?

Jeżeli syndyk zdecyduje się na wykonanie umowy, co do zasady powinien zapłacić 100% należności za towar, który został przygotowany dla upadłego kontrahenta. W praktyce oznacza to, że jeżeli wartość towaru wynosi 100 tys. zł, przedsiębiorca powinien otrzymać pełne 100 tys. zł.

Trzeba jednak pamiętać, że istnieje tu pewne ryzyko. Jeżeli w toku postępowania okaże się, że w masie upadłościowej nie ma wystarczającego majątku na pokrycie wszystkich zobowiązań, należność może zostać wypłacona tylko w części. Wracając do przywołanego wcześniej case study: jeżeli za towar polskiej spółce przysługiwałaby kwota 100 tys. zł, ale w masie upadłościowej zabrakłoby środków na pokrycie całości tej kwoty, może ostatecznie otrzymać np. 70 tys. zł.

Co do zasady więc decyzja syndyka o wykonaniu umowy oznacza dla przedsiębiorcy możliwość uzyskania pełnej zapłaty za towar przygotowany dla kontrahenta, ale ostateczny poziom zaspokojenia zależy również od tego, czy masa upadłościowa dysponuje wystarczającymi środkami.

Stanowisko niemieckiego syndyka – dlaczego warto je uzyskać na piśmie?

Jeżeli syndyk chce kontynuowania umowy, warto uzyskać od niego jednoznaczne pisemne stanowisko, że korzysta z prawa wyboru przewidzianego w § 103 InsO i żąda wykonania konkretnej umowy.

Dobrym rozwiązaniem jest zatem zweryfikowanie stanowiska syndyka poprzez formalne zwrócenie się do niego o opinię w przedmiocie wykonania umowy, stosownie do § 103 InsO. Należy przy tym mieć na uwadze, że dla zastosowania mechanizmu przewidzianego w § 103 InsO kluczowe znaczenie ma stan faktyczny istniejący w chwili otwarcia postępowania upadłościowego.

Syndyk powinien dokonać zapłaty niezwłocznie po dostarczeniu towaru, przy czym nie jest zobowiązany do dokonania płatności z góry (jest to ewentualnie kwestia negocjacji).

Upadłość niemieckiego kontrahenta nie oznacza automatycznie, że przedsiębiorca musi pozostawić towar w magazynie i czekać na zakończenie postępowania.

W pierwszej kolejności należy ustalić status własności towaru oraz charakter poszczególnych należności.

Jeżeli umowa pozostawała niewykonana przez obie strony, znaczenie może mieć § 103 InsO. Syndyk może zdecydować się na wykonanie umowy albo odmówić jej wykonania. W przypadku odmowy roszczenie z tytułu niewykonania umowy podlega co do zasady zasadom dotyczącym wierzytelności upadłościowych.

Jeżeli natomiast towar nadal stanowi własność polskiego przedsiębiorcy, może pojawić się możliwość jego wyłączenia z masy upadłości na podstawie § 47 InsO.

✅Checklista - niemiecki kontrahent ogłosił upadłość

Jeżeli niemiecki kontrahent przestał płacić i został objęty postępowaniem upadłościowym, warto w pierwszej kolejności:

• ustalić datę otwarcia postępowania upadłościowego
• zebrać wszystkie umowy i zamówienia związane z kontrahentem
• ustalić, które umowy były niewykonane lub niewykonane w całości
• sporządzić zestawienie wszystkich niezapłaconych faktur
• ustalić, kiedy powstały poszczególne należności
• sporządzić listę towarów i materiałów znajdujących się jeszcze u przedsiębiorcy
• ustalić, kto jest właścicielem poszczególnych towarów
• sprawdzić, czy istnieje podstawa do wyłączenia towaru z masy upadłości na podstawie § 47 InsO
• zwrócić się do Insolvenzverwalter o stanowisko w sprawie wykonania niewykonanej umowy
• ustalić, które należności należy zgłosić jako wierzytelności upadłościowe
• nie sprzedawać ani nie wydawać towaru bez wcześniejszego ustalenia jego statusu prawnego

W razie zainteresowania powyższą tematyką, zapraszamy do kontaktu z Kancelarią lub udziału w szkoleniach organizowanych przez naszą Kancelarię.

Więcej informacji na temat aktualnych szkoleń znajdziecie Państwo w zakładce „Szkolenia”.

O mnie

Dr Katarzyna Styrna-Bartman, LL.M. jest radcą prawnym w BLU Kancelarii Prawnej we Wrocławiu oraz autorką bloga bartmanlegalupdates.com, na którym w przystępny i praktyczny sposób analizuje zagadnienia związane z delegowaniem pracowników, europejskim prawem pracy, międzynarodowym prawem podatkowym oraz prawnymi aspektami działalności gospodarczej prowadzonej pomiędzy Polską a Niemcami.

Posiada niemiecki doktorat z prawa uzyskany na Uniwersytecie w Ratyzbonie (Universität Regensburg). Dzięki temu łączy znajomość polskiego i niemieckiego systemu prawnego z praktycznym doświadczeniem w obsłudze przedsiębiorców prowadzących działalność transgraniczną.

Specjalizuje się w doradztwie dla firm działających na rynku niemieckim – w szczególności w sprawach dotyczących delegowania pracowników, obowiązków podatkowych, sporów z niemieckimi kontrahentami oraz przygotowywania i opiniowania umów handlowych w relacjach międzynarodowych.

Na co dzień wspiera przedsiębiorców w analizie modeli prowadzenia działalności w Niemczech, w tym w szczególności w zakresie prawidłowego delegowania pracowników, obowiązków rejestracyjnych oraz relacji z niemieckimi organami administracji.

„Nie piszę o przepisach dla samych przepisów – piszę po to, aby pomóc przedsiębiorcom zrozumieć ich konsekwencje w praktyce.”

W jakich sprawach najczęściej pomagamy przedsiębiorcom

Wsparcie kancelarii najczęściej dotyczy sytuacji takich jak:

• kontrola Zoll w firmie delegującej pracowników do Niemiec,
• pisma z niemieckich urzędów dotyczące delegowania pracowników lub wynagrodzenia minimalnego,
• analiza modeli współpracy z niemieckimi kontrahentami (outsourcing usług czy praca tymczasowa),
• spory z niemieckimi kontrahentami,
• analiza obowiązków podatkowych związanych z działalnością prowadzoną w Niemczech,
• postępowania prowadzone przez niemieckie organy po kontroli.

W takich sytuacjach kluczowe znaczenie ma szybka analiza problemu oraz właściwa strategia działania.

Współpraca międzynarodowa

BLU Kancelaria Prawna współpracuje również z prawnikami z Niemiec oraz doradcami podatkowymi z Polski i Niemiec, co pozwala na kompleksowe wsparcie przedsiębiorców prowadzących działalność transgraniczną.

Jeżeli prowadzisz działalność na rynku niemieckim lub planujesz delegowanie pracowników do Niemiec i potrzebujesz wsparcia prawnego w tym zakresie, zapraszam do kontaktu: .📩