Działalność budowlana w Niemczech

Działalność budowlana w Niemczech to temat bliski wielu przedsiębiorcom w Polsce. Około 40% firm z Polski działa w Niemczech właśnie w branży budowlanej. Wielu przedsiębiorców lepiej lub gorzej radzi sobie z zagadnieniami prawnymi, które są związane z tym tematem, choć z mojego doświadczenia wynika, że nawet doświadczone firmy popełniają wiele błędów. A co ma powiedzieć przedsiębiorca początkujący na niemieckim rynku budowlanym? Oto parę wskazówek.

Wyobraźmy sobie taką sytuację. Polska firma otrzymała zapytanie ofertowe na realizację w Niemczech projektu – budowy 10 domków jednorodzinnych na obrzeżach miejscowości Bielefeld (land Nordhein – Westfallen). Co powinna uwzględnić i z jakimi tematami przyjedzie jej się zmierzyć? Sporządzając wycenę takiego projektu, a następnie realizując projekt musimy liczyć się z koniecznością dostosowania się do licznych wymagań prawnych.

Od czego zacząć

W pierwszej kolejności należy sobie uświadomić, że realizacja takiego projektu będzie się wiązała z koniecznością  stosowania licznych przepisów, które stanowią pewnego rodzaju ramę prawną bezpiecznej działalności przedsiębiorcy w Niemczech.

Do najważniejszych regulacji należy:

  • prawo europejskie regulujące kwestie oddelegowania pracowników (tematyka A1),
  • prawo podatkowe, zarówno krajowe, jak i umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, a także regulacje dotyczące VAT, jeśli firma zamierza dostarczać za granicę np. swoje materiały budowlane,
  • niemieckie prawo pracy, w tym w szczególności niemieckie układy zbiorowe dla branży budowlanej, regulujące obowiązującą płacę minimalną, warunki pracy, przynależność do niemieckiej kasy socjalnej Soka – Bau,
  • polskie prawo pracy,
  • niemieckie przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy.

3D Workers - Team of work. Rendered at high resolution on a white background with diffuse shadows.

Już z powyższego wynika, że mamy do czynienia z bardzo skomplikowaną materią prawną, w której zlekceważenie choćby jednego z jej elementów może skutkować bardzo przykrymi konsekwencjami, nie wyłączając wysokich kar finansowych oraz odpowiedzialności karnej.

Pracownicy i oddelegowanie

Z uwagi na to, że w moich blogu pisałam już niejednokrotnie o tematyce oddelegowania, zapraszam Państwa do wpisu Oddelegowanie a ubezpieczenie społeczne, w którym szczegółowo odniosłam się do tej kwestii. W każdym przypadku należy pamiętać, że kierując pracowników do pracy w Niemczech pracodawca powinien ich oddelegować, czyli wystąpić do właściwego oddziału ZUS o zaświadczenia A1 dla pracowników na okres wyjazdu do pracy.

Nie można zapomnieć o ubezpieczeniu zdrowotnym pracowników i uzyskaniu Europejskiej Karty Ubezpieczenia Społecznego (EKUZ) dla celów związanych z wykonywaną pracą (jest to bardzo istotne). Więcej na ten temat w artykule Ubezpieczenie społeczne w podróży służbowej.

Powyższe zasady wynikają z rozporządzenia 883/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.

Pracownicy i podatki

Kierując pracowników do dowolnego kraju Unii Europejskiej należy ustalić, czy z danym z krajem Unii Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania, która pozwoli ustalić zasady opodatkowania pracownika pracującego na terytorium danego kraju. Kierując pracowników do Niemiec należy uwzględnić obowiązującą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartą pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i od majątku, podpisaną w Berlinie w dniu 14.05.2003 r. Więcej na ten temat w artykule Opodatkowanie pracownika oddelegowanego.

Płaca minimalna

W ostatnim czasie głośno było w Polsce na temat ustawy o płacy minimalnej (MiLoG). Wzbudziła ona, zresztą zasadnie, szczególnie dużo kontrowersji w branży transportowej, natomiast nie miała większego wpływu na działalność w branży budowlanej. Dlaczego? W branży budowlanej od lat obowiązują układy zbiorowe (Tarifvertrag), które regulują wysokość obowiązujących w branży budowlanej stawek wynagrodzenia dla pracowników. Dzięki tzw. Allgemeinverbindlichkeitserklärung układy te obowiązują także zagranicznych pracodawców, w tym tych z Polski. Oznacza to, że zatrudniając pracownika z Polski na terytorium Niemiec musimy stosować niemieckie prawo pracy w postaci układów zbiorowych, leczy tylko tych, które zostały uznane za powszechnie obowiązujące. Wykaz takich układów dla poszczególnych branż znajduje się na stronie internetowej niemieckiego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych (BMAS) (wykaz obowiązujących układów zbiorowych na dzień 1.10.2015r., w stosunku do których obowiązuje Allgemeinverbindlichkeitserklärung).

Wśród nich do najważniejszych dla branży budowlanej należy:

  • układ zbiorowy regulujący płace minimalne  (TV zur Regelung der Mindestlöhne),
  • ramowy federalny zbiorowy układ pracy dla branży budowlanej (BRTV).
  • układ zbiorowy regulujący postępowanie przed kasami socjalnymi (TV über das Sozialkassenverfahren – VTV).

Układ zbiorowy regulujący płace minimalne

Układ zbiorowy regulujący płace minimalne wyznacza wysokość wynagrodzeń poszczególnych grup pracowników branży budowlanej w Niemczech. Warto pamiętać, że w Niemczech nie obowiązuje jedna stawka dla pracownika budowlanego, lecz różne stawki w zależności od landu. Tutaj znajdziecie Państwo zestawienie stawek w branży budowlanej (zestawienie opracowane przez  Hans – Boeckler _ Stiftung).

BRTV, czyli ramowy federalny układ zbiorowy pracy dla branży budowlanej – (Bundesrahmenvertrag für das Baugewerbe)

Ramowy federalny układ zbiorowy dla branży budowlanej z dnia 4 lipca 2002r. w obowiązującym brzmieniu z dnia 10 grudnia 2014r. kształtuje stosunki pracy pracowników zatrudnionych w ponad 70 tysiącach niemieckich zakładów budowlanych w branży budowlanej. BRTV stosuje się we wszystkich stosunkach pracy, w których praca ma być świadczona na terytorium Niemiec. Jest to ważna informacja dla polskich pracodawców, gdyż rozszerzenie mocy obowiązującej układu zbiorowego pracy BRTV także na zagranicznych pracodawców wynika z materialnoprawnego zakresu obowiązywania niemieckiej ustawy o delegowaniu pracowników, czyli Gesetz über zwingende Arbeitsbedingungen bei grenzüberschreitenden Dienstleistungen (Arbeitnehmerentsdendengesetz) z dnia 20 kwietnia 2009 rok. Zasada jest prosta: za tę samą pracę w ty samym miejscu powinna być płacona ta sama płaca, bez względu na to, czy pracownik jest zatrudniony u polskiego, czy też niemieckiego pracodawcy. Oznacza to więc nic innego, jak to, że pracownicy oddelegowani z Polski do Niemiec w branży budowlanej powinni otrzymać wynagrodzenie określone właśnie w niemieckich układach zbiorowych. Ale na tym nie koniec…

BRTV – którzy pracodawcy stosują układ pracy BRTV?

Układ zbiorowy BRTV wskazuje w § 1 ust. 2, iż obowiązuje on „zakłady prowadzące działalność budowlaną” (orygn. Betriebe des Baugewerbes). Wbrew pozorom kwestia prawidłowego zdefiniowania, a następnie zakwalifikowania określonej działalności pod zakres układu zbiorowego dla branży budowlanej może okazać się trudnym zadaniem, a ma kluczowe znaczenie dla określenia całokształtu obowiązków pracodawcy wobec pracownika, jak i niemieckich urzędów, czy też niemieckiej kasy socjalnej w branży budowlanej. Są sytuacje, w których działalność danego pracodawcy łatwo pozwala się zakwalifikować jako działalność budowlana,  jak choćby w naszym przypadku – wykonywania domków jednorodzinnych. Ale co, jeśli firma pracodawcy zajmuje się przykładowo konstrukcjami stalowymi, a dodatkowo tylko je muruje? A co zrobić, jeśli pracodawca wykonuje na przykład działalność budowlaną pracując na przykład w branży energetycznej, a nie budowlanej? (więc na ten temat w artykule Czy prowadzę działalność budowlaną w Niemczech?).

VTV – układ zbiorowy dotyczący postępowania przed kasami socjalnymi (Tarifvertrag über das Sozialkassenverfahren im Baugewerbe)

VTV (w skrócie) to układ zbiorowy pracy, który także ma charakter powszechnie obowiązujący, w konsekwencji czego dotyczy także polskich pracodawców zatrudniających pracowników w Niemczech. Z niniejszego układu wynika podstawowy obowiązek pracodawców odprowadzania składek na kasę socjalną Soka – Bau w wysokości obecnie 15,1 %. Chodzi o składki na fundusz urlopowy.

Na pytanie, kto tak naprawdę stosuje układ zbiorowy pracy VTV, nie ma łatwej odpowiedzi. Co do zasady chodzi o działalność budowlaną, ale…Warto zwrócić uwagę, iż zgodnie z wyjaśnieniami kasy socjalnej Soka – Bau na stronie internetowej www.soka-bau.de, zakresem działalności Soka – Bau objęte są czynności budowlane wszystkich rodzajów wymienione w pkt. I – V układu zbiorowego BRTV. Jednak wymieniono tam również takie działalności budowlane, które nie podchodzą pod zakres obowiązywania układów zbiorowych w budownictwie. Mimo iż co do zasady zakres przedmiotowy układu VTV określony w § 1 ust. 2 zd. 1 tego układu odpowiada § 1 ust. 2 zd. 1 układu zbiorowego pracy BRTV, to należy mieć na uwadze, iż układ zbiorowy VTV ma szerszy zakres obowiązywania niż układ zbiorowy BRTV. Mówiąc inaczej, to że dana działalność nie podlega pod układ zbiorowy BRTV, nie oznacza, że nie będzie podlegać pod układ VTV. Federalny Sąd Pracy (Bundesarbeitsgericht) stwierdził, iż dla określenia zakresu obowiązywania układu zbiorowego pracy VTV ważne jest, iż nie obejmuje on swoim zakresem obowiązywania wszystkich zakładów, w których z uwagi na łączny czas pracy pracowników wykonywane są w przeważającej części prace budowlane. Pod zakres obowiązywania układu podchodzę tylko te zakłady, którym można przypisać prowadzenie działalności budowlanej (wyrok Federalnego Sądu Pracy – BAG z dnia 20.04.1998r., 10 AZR 600/97).

Jak widać, zagadnienie jest złożone, o czym często firmy po prostu nie wiedzą. W praktyce zawsze warto z dużą uwagą przeanalizować to zagadnienie, jeśli firma prowadzi lub decyduje się prowadzić działalność w Niemczech. Orzecznictwo niemieckich sądów, w tym Federalnego Sądu Pracy, zawiera liczne wskazówki, interpretacje i przykłady działalności budowlanych, które podlegają pod zakres układu zbiorowego VTV, a które nie.

Co z tego wynika?

Jaki z tego wynika wniosek? Wniosek jest taki, że podejmując działalność w Niemczech należy w pierwszej kolejności ustalić, czy zakres świadczonych usług podlega pod zakres obowiązywania układu zbiorowego BRTV oraz VTV. Jeśli ustalimy, że tak jest, wówczas należy zapoznać się z zasadami, które układy zbiorowe pracy przewidują między innymi dla kwestii związanych z wynagrodzeniem, dodatkami z tytułu godzin nadliczbowych, czy też urlopem.

Kierując pracowników do Niemiec nie zapominajmy o obowiązkach zgłoszeniowych wobec urzędu celnego w Niemczech. Więcej o tym w moim wpisie Obowiązki dokumentacyjne i zgłoszeniowe dla polskich pracodawców w prawie niemieckim.

Na koniec nie pozostaje mi nic innego, jak życzyć dużo wnikliwości w podejściu do omawianej kwestii. Warto temat dokładnie przemyśleć i przeanalizować, aby składając ofertę na budowę domków jednorodzinnych w Niemczech (jak w naszym przykładzie), mieć z tego satysfakcję, poczucie bezpieczeństwa prawnego i oczywiście zakładane zyski.

dr Katarzyna Styrna – Bartman, Wszystkie prawa zastrzeżone.

Zapraszam również do moich publikacji na łamach Rzeczpospolitej, które dotyczącą omawianego tematu.

RzeczpospolitaSzef musi stosować niemieckie prawo przy oddelegowaniu

Rzeczpospolita, Ważniejsze prawo oddelegowania niż delegującego

Rzeczpospolita, Jak wycenić dzień roboczy pracownika w Niemczech

RzeczpospolitaNiemieckie minimum wyznacza branża

RzeczpospolitaNiemieckie obowiązki zgłoszeniowe i ewidencyjne, kogo nie dotyczą

 

 

Udostępnij

Masz pytania do artykułu? Skontaktuj się z nami!

Napisz do nas >

lub skontaktuj się z nami tradycyjnie >


Może Ci się spodobać...

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.